کلینیک مددکاری اجتماعی ریحانه

با مجوز رسمی از سازمان بهزیستی کشور

خداوند گر زحکمت ببندد دری ز رحمت بگشاید در دیگری
ساعت ٦:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۱/٢٠ 

ای دوست

بلبل را ببین که حتی در قفس هم می‌خواند. پروانه را ببین که حتی با وجود

کوتاهی عمر، از پرواز دست نمی‌کشد.طاووس را ببین که زشتی پاهایش،

افسرده‌اش نساخته. زرافه را ببین که هرگز گردن‌کشی نمی‌کند. کرم را ببین که

بی‌دست و پا بودنش، او را از حرکت باز نداشته. عقاب را ببین که چگونه

چشمانش را به هدفش دوخته است. گوسفند را ببین که چگونه قربانی خوشی‌ها

و ناخوشی‌های توست. زنبور را ببین که چگونه از گل شهد برمی‌آورد و از

دشمن دمار. لاک‌پشت را ببین که چگونه شجاعانه به جای لاک دیگران در لاک

خود پنهان شده. پشه را ببین که چگونه غرور و عظمت تو را درهم می‌شکند و

خشم نهفته‌ات را بیرون می‌ریزد. ماهی را ببین که چگونه سودای کرمی کوچک

او را به دام می‌اندازد. اسب را ببین که چگونه از روی نجابت به ولی نعمت

خود خدمت می‌کند. و پرندگان را ببین که چگونه به هنگام آشامیدن، نظری نیز

به آسمان دارند. پس ما که انسان ناطق و عاقل هستیم نقش ما چیست؟



کلمات کلیدی: خداوند ، حکمت ، رحمت ، انسان ناطق
 
تبریک سال 1389
ساعت ٧:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/٢٩ 

با خوبی ها وبدی ها، هر آنچه که بود؛ برگی دیگر از دفتر روزگار ورق خورد

برگ دیگری از درخت زمان بر زمین افتاد، سالی دیگر گذشت، سالی نو می

شود، زمین نفسی دوباره می کشد، برگ ها به رنگ در می آیند و گلها لبخند می

زنند... و پرنده های خسته بر می گردند و در این رویش سبز دوباره ... من...

تو...ما... کجا ایستاده ایم، سهم ما چیست؟...نقش ما چیست؟...پیوند ما در دوباره

شدن با کیست؟... زمین سلامت می کنیم و ابرها درودتان باد.... پس ای دوستان

نه زمستانی باشیم که بلرزانیم و نه تابستانی که بسوزانیم، بهاری باشیم که

برویانیم... و از نوروز بیاموزیم که هیچ وقت کسی را ناامید نکنیم شاید امید تنها

دارایی اش باشد، و یادمان باشد زیبایی های کوچک را دوست بداریم و حتی اگر

در میان زشتی های بزرگ باشند، یادمان باشد که دیگران را دوست بداریم آنگونه

که هستند، نه آنگونه که می خواهیم باشند، یادمان باشد که هرگز خودمان را از

دریچه نگاه دیگران ننگریم، که ما اگر خود با خویشتن آشتی نکنیم هیچ شخصی

نمی تواند ما را با خودمان آشتی دهد، یادمان باشد خودمان با خودمان مهربان

باشیم، چرا که شخصی که با خود مهربان نیست نمی تواند با دیگران مهربان

باشد، در حقیقت زندگی وزن نگاهی است که در خاطرات ما می ماند ... نوروز

جشن نکوداشت نگاه های شماست، پس نوروز بر شما فرخنده باد.


کلمات کلیدی:
 
توفیق خدمت به مردم
ساعت ۸:٤٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/٧ 

 

زحق توفیق خدمتی خواستم، دل گفت پنهانی

چه توفیقی از این بهتر که دلی را شاد کنی

و چه توفیقی بالاتر و مهمتر که خدمت به خلق خدا کنی

انشاءالله بتوانم پایان نامه عمرم را بدون عیب و نقص ارائه کنم تا در پیش حق شرمنده نباشم.


کلمات کلیدی:
 
لکنت زبان
ساعت ٢:٠۳ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱۱/٢٤ 

 

  لکنت زبان

لکنت زبان یک پدیده پیچیده روانی - حرکتی و عمدتا خاص دوران کودکی است

و معمولا ازسنین 2 تا 4 سالگی یعنی سن آغازسخن گفتن شروع می شود و

تقریبا ازهرصد کودک یک نفر مبتلا به لکنت زبان است. لازم به تذکراست 

 که حدود 80 درصد همه کودکانی که بنحوی دچار لکنت بوده اند بتدریج تا قبل

از سنین نوجوانی بدون هرگونه مشکل تازه ای مانند افراد دیگر به طور طبیعی

صحبت می نمایند اما در عین حال لکنت زبان از مهمترین و متداولترین انواع

اختلالات تکلمی است 0

سن 6و 7 سالگی یعنی زمان آغاز مدرسه در رابطه با شروع یا تشدید لکنت زبان

 کودکان بسیار حائز اهمیت است 0بلحاظ ویژگی های عاطفی و سازگاریهای

 اجتماعی خاص این مرحله از زندگی کودک و مواجه شدن آنها با اولین تجربه

رسمی اجتماعی این مرحله یا دوره یعنی آغاز مدرسه موقعیت مستعدی است

 برای بروز لکنت بخصوص برای بعضی از کودکانیکه از نظر عاطفی -

اجتماعی آمادگی لازم را برای ورود به مدرسه و مواجه شدن با نهاد اجتماعی

 رسمی ندارند 0 به همین دلیل ما همواره شاهد تعداد قابل توجهی از شاگردان

 کلاس اول دبستان می باشیم که دچار لکنت زبان می شوند و یا احیانا لکنت آنها

بیشتر می شود 0بنابراین در این شرایط می بایست از اعمال هرگونه تنبیه و فشار

 عاطفی و ذهنی به کودک اجتناب نمود 0

مواقعی نیز دوران بلوغ بلحاظ ویژگی های  زیستی - روانی - اجتماعی آن

 زمینه مناسبی برای بروز و بعضا بازگشت یا تشدید لکنت زبان نوجوانان می

 باشد. در این شرایط سن - شرایط و ویژگی های فردی و اجتماعی در تغییر

شکل و یا تشدید لکنت موثر است 0

لکنت زبان در میان پسران به مراتب بیشتر از دختران است و در بررسی ها و

 تحقیقات مختلف نسبتی در حدود 70درصد (برای پسران)و30 درصد ( برای

 دختران ) ذکر گردیده است 0

 در توصیف افراد مبتلا به لکنت زبان می توان چنین خلاصه نمود که آنها به

 طور غیرطبیعی حروف و کلماتی را تکرار می نمایند و به عبارت دیگر فاقد

 روانی و سلاست در گفتار هستند 0و یا اینکه اختلال گفتاری در آنها مربوط به

 وقفه های عضلانی است که هنگام تلفظ حروف و سیلابها  عارض شده و مانع

از شروع و ادامه سخن گفتن می گردد 0

این لکنت و توقف تحمیلی در ادای کلمه و یا تکرار تحمیلی حروف معمولا  با

فشار و تشنج و تقلا برای ادامه کلمات و سخن گفتن همراه است و به همین دلیل

 فردی که لکنت دارد گاهی بخشی از کلمه ای را که با شدت تکرار نموده و یا از

 بخشی از کلمات به طور ناقص رد شده و سعی  می کند به صحبت خود ادامه

 دهد 0 در لکنت زبان معمولا مدت زمان وقفه در صحبت و فراوانی و توالی

وقفه ها و نیز شدت و کثرت تکرار حروف و کلمات و میزان فشار و کوشش

 عاطفی در تلفظ کلمات  بصورت های مختلف و به نسبت های متفاوت در میان

کودکان و بزرگسالان مبتلا به لکنت زبان دیده می شود که توجه به آنها و مطالعه

 و ارزیابی دقیق آنها کمک موثری در ارائه روشهای گفتار در مانی است0

انواع لکنت زبان:

بطور کلی می توان با توجه به عوارض و حالات مختلف لکنت یعنی مدت زمان 

 وقفه ها و فراوانی و توالی آنها و شدت و کثرت تکرار و میزان قوت و فشار و

تشنج مربوط به تلفظ حروف و کلمات دو نوع خاص لکنت را مشخص نمود.

 حالت اول : لکنت کلونیک یا حات تکراری غیر ارادی در بیان کلمه :

 در این نوع از لکنت زبان کودک یا بزرگسال یک بخش معمولا اولین بخش کلمه

 ای را با سلاست و تشنج به طور غیر ارادی تکرار می کند.مثلا کلمه

((مادر )) را چنین بیان می کند : م م م م مادر و یا کلمه ((خودم)) را به این

نحوه : خ خ خ خ خودم

حالت دوم: لکنت تونیک  یا توقف تحمیل در تلفظ کلمه است: 

 در این حالت که در کنش عضلات دستگاه گویایی چند ثانیه ای توقف و سکون به

وجود می آید  فرد مبتلا به این لکنت دچار گیر و وقفه در تلفظ و ادای کلمه می

 شود. این  حالت همواره با احساس  فشار وکوشش فوق العاده برای ادای کلمه

 همراه است 0

مراحل مختلف لکنت زبان

 

مرحله اول: لکنتی است که کودک پذیرفته است

در اولین مرحله از لکنت می توان از لکنت پذیرفته شده توسط کودک نام برد.

  کودک در این مرحله متوجه می شود که برخی از حروف و کلمات  را به

 طور غیر طبیعی تکرار می نماید اما بنظر می رسد که نگران حالت گویایی

 خودش نیست 0 کودک از اینکه اختلال تکلمی دارد ناراحت نبوده و رنجی نمی

 برد و کوششی هم برای رفع آن  از خود نشان نمی دهد 0در این مرحله لکنت

 معمولا  همراه با اختلالات تنفسی و یا علائم و عوارض بیماری نمی باشد 0نوع

 لکنت کودک در این مرحله بیشتر از لکنت کلونیک یا تکراری است و به همین

 دلیل در این حالت برنامه های گفتار در مانی بیشتر موثر است

  مرحله دوم : لکنتی است که کودک در برابرآن عکس العمل نشان می دهد و به عبارتی لکنت پس رانده است

 به تدریج که کودک بزرگ شده و دامنه مکا لمات  وسیع تر می شود  بواسطه

 رفتارهای خاص و فشارهایی که معمولا از سوی همسالان و والدین و معلمان

 متوجه  کودک می شود  سبب می شود که کودک بطور قابل  توجهی  با تعجب

 وگاه دلسردی نسبت به چگونگی اختلال گویایی خود عکس العمل نشان دهد 0

واکنش هایی که اعضای فامیل نشان می دهند و انتظار و توقع فوق العاده والدین

  که دلشان می خواهد  فرزندشان زیر فشار  نگاهها و سخنان آنها  مانند دیگر

 همسالا ن خود روان صحبت کند  خود باعث می شود که توجه کودک به اختلال

 خود بیشتر جلب شده و همین موضوع موجب افزایش هیجان کودک شده و او را

 وادار به توجه بیشتر به لکنت خود می کند. آغاز مرحله دبستان برای چنین

 کودکی از حساسیت فوق العاده ای برخورداراست. این مرحله خود مستلزم 

 آمادگی سازگاریهای عاطفی  و اجتماعی جدیدی بوده و بالطبع همه کودکان

  بویژه  کودکی که لکنت دارد  با فشارهای مختلفی روبرو است. توسعه روابط

اجتماعی  برای کودک - انتظارات معلم در کلاس درس - نگاهها و خنده ها 

 احیانا تمسخردیگر شاگردان همه با هم موجب می شود که کودک مبتلی به لکنت

با مشکلات بیشتری روبرو شود.از جمله اینکه در مدرسه با ازدیاد روزافزون

مجموعه لغات و کلمات و در نتیجه انتظار دیگران از او برای بیان سریع جملات

 روبروست 0

 در این مرحله کودک  به اختلال گویایی خویش به طور آگاهانه وقوف پیدا نموده

و علاقه شدیدی در تصحیح و بهبود تکلم خود نشان می دهد  و همواره می

 کوشد که با تحمل اضطراب و فشارهای روز افزون بر لکنت خود فائق آید.

گاهی از  اوقات کودک برای  رفع نگرانی و پرهیز از  بروز لکنت  از حضور

 و شرکت در بعضی از مکانها و موقعیت ها  خودداری می نماید.البته این قبیل

 از کوششهای کودک در ابتدا  خوب بنظر می رسد  اما در نهایت ثمره چندانی

 ندارد زیرا غالب رفتارهایی که خود برای کتمان نمودن لکنت خود ویا پرهیزاز 

موقعیتهائی  که برایش احتمالا زمینه بروز لکنت نامطلوب است  نشان می دهد 

معمولا موجب تشدید لکنت او می شود 0

از ویژگیهای این مرحله از لکنت زبان کوشش و تلاش  فوق العاده کودک برای

جلوگیری از لکنت خود بوده و به همین دلیل دچار اضطراب و هیجانات بیشتری

 شده  و لکنتش شدیدتر می شود 0در کلاسهای دبستان همکلاسی های کو دک

  معمولا بدون ترحم در برابر تکرار کلمات و یا وقفه های تکلمی کودک عکس

 العمل نشان داده و او را مسخره می کنند 0

طبیعی است در چنین شرایطی کودک آن زمان که می بایست به سوالات معلم

پاسخ دهد از بیم آنکه مبادا مورد تمسخر دیگران واقع شود دچارتشویش و

اضطراب بیشتری می شود. لذا توسعه و تشدید تنش ها و هیجانات کودک در این

 مرحله بیشتر صورت می گیرد و خود از جمله عوامل شدید شدن لکنت کودک

 می باشد 0

یکی دیگر ازخصوصیات این مرحله از لکنت زبان بروز اختلالات و یا

رفتارهای نامطلوب الحاقی می باشد. به عبارت دیگر کودک تصور می نماید که

با نشان دادن حالت یا حرکت ضمنی و بیهوده مانند یک ژست کوچک ( مثل خم

 کردن ابرو) یا تلفظ برخی از حروف و کلمات و یا جملات اضافی می تواند

  جلوی بروز لکنت خود را بگیرد 0 کودک در ابتدا  این قبیل حرکات و رفتار

 را  به طور عمدی انجام می دهد اما این حرکات و رفتارهای الحا قی به تنهایی

نمی تواند ازنظررفع لکنت کودک مفید واقع شود.لذا بتدریج خود با این رفتارهای

 زائد به صورت عادی درآمده و بطور غیرارادی همراه با لکنت کودک ظاهر

 می شود 0

از جمله این رفتارهای ضمنی عبارتند از : حرکات مختلف چهره - مثل اخم

کردن و فشردگی عضلات پیشانی و گونه و صورت و چشمک زدن و انقباض

 عصبی دستها - ارتعاش عصب پاها - تکان دادن سر و 000

 

ترس موهوم از کلمات از جمله ویژگیها و خصوصیات این مرحله از لکنت 

 زبان آن است که کودک نسبت به بعضی از کلمات و اصوات حساسیت و

 نگرانی خاصی دارد و همواره  کوشش می کند  بعضی از کلمات  اصوات را

به کار نبرد و برای بیان مطلب خود از بعضی دیگر استفاده نماید 0 کودک با این 

 جایگزینی اصوات و کلمات سعی می کند  که از بروز لکنت جلوگیری نماید

  در ابتدا احتمالا  او بطور موقت با این روش  به یک موقعیت نسبی میرسد اما

یتدریج همین روش جایگزینی  کلمات خود موجب  تشدید و پیچیدگی لکنت می

گردد0 به ویژه آنکه  ترس از بعضی کلمات رفته رفته تعمیم می یابد 0 مثلا اگر

 کودک  از ادای کلمه ای که با ((ش))  شروع می شود  نگرانی دارد مانند

 ((شادی )) بتدریج نسبت به کلمات دیگری  که با حروف  یا صداهای مشابه

 شروع می شود نیز حساسیت پیدا می کند  مانند ((س )) سارا 0 کم کم  که

 عمل  جانشین سازی  کلمات و اصوات  اثر خود را از دست می دهد  گاهی

نیز کودک  برای اجتناب از لکنت و وقفه های تکلمی  مجبور می شود که جمله

و یا فکر خود را عوض کند  که در نهایت این روشها نمی تواند او را از لکنت

 خود رها نماید 0 

 

 

مرحله سوم :( لکنت پیچیده و شدید) بتدریج که حرکات و رفتار ضمنی همراه با

 

 لکنت کودک و نوجوان بصورت غیر ارادی ظاهر می گردد شدت لکنت افزایش می یابد.

 

 

بنحوی که کودک یا نوجوان نسبت  به همه موقعیت ها  و همه اصواتی که با عدم

 

روانی و سلاست اودرصحبت توام می شود حساسیت ونگرانی پیدا میکند دراین

 

شرایط لکنت خود روزبه روز پیچیده ترو شدیدتر میشود.بطوریکه هرچقدر بیشتر

 

 نسبت به موفقیتها و کلمات و جملات از خود نگرانی و ترس نشان می دهد

 

 لکنت او بیشتر می شود وهرچقدر لکنت او بیشتر می شود نگرانی وترس او از

 

شرایط و موقعیت ها و کلمات و اصوات افزایش می یابد دراین مرحله حرکات و

 

 رفتارهای  الحاقی و ضمنی غیرارادی فرد مبتلا به لکنت که در بعضی از

 

مواقع با تشنج توام است متنوع ترمی شود.گاهی اوقات دربعضی از

 

افراد بصورت اختلالات تنفسی و در بعضی دیگر بصورت حرکات

 

عضلات چهره و گردن و یا لرزش و حرکات غیر ارادی دست ها و پاها سر

 

 جلوه می نماید 0 در این مرحله از لکنت گاهی اوقات شدت لکنت  بصورت

 

ادواری در می آید. مثلا شخص برای 3تا 4 روز یا بیشتربصورت خیلی شدید

 

 

 مبتلا به لکنت می شود وبعد از آن برای مدتی کمتر دچاروقفه های لکنت

 

 می شود. فرد مبتلا به لکنت  به خوبی به دوره ای بودن وضعیت لکنت خود

 

 آگاه است اما امکان اینکه این دوره ها را پیش بینی نماید برایش مقدور نمی باشد

 

 البته در مواردی نیز  شدت لکنت فرد  بر اساس موقعیت های  مختلف تغییر

 

 می کند 0مثلا وقتی که می خواهد تلفن بزند دچار لکنت شدید می شود. دوران

 

بلوغ با تحولات  فیزیولوژیکی و عاطفی و اجتماعی خود در این مرحله ازلکنت

 

پیچیده بی تاثیر نمی باشد. در بعضی ازمواقع مسائل و مشکلات و ناراحتی های

 

 جدید دوران بلوغ موجب  اجتناب از تکلم وسکوت فرد می گردد و این انزوا و

 

  قطع برقراری رابطه کلامی موجب تشدید  لکنت می شود و شدت لکنت نیز

 

 خود منشا نگرانی ها و ناراحتی های دیگری می شود .

 

علل لکنت زبان

لکنت یک پدیده پیچیده روانی حرکتی است و لذا دلایل بروز لکنت درکودکان تا

 

 

 کنون بطوردقیق روشن نشده است. اما آنچه تاکنون تا حدودی مشخص است

 

 

 آنست که لکنت نمیتواند علت واحدی داشته باشد  بلکه همواره معلول علل بدنی

 

 

 و عاطفی و اجتماعی و یا ترکیب ای ن عوامل است . بسیاری از افرادی که

 

 

 لکنت زبان دارند دچار بعضی از ناراحتی های عصبی و ناسازگاریهای

 

 

اجتماعی هستند 0اما تشخیص اینکه آیا  اینگونه ناراحتی ها ی روانی علل لکنت

 

 

 زبان است  و یا لکنت خود  حاصل حالات و فشارهای ناشی از اختلالات

 

 

 روانی است بسیار مشکل است . در بعضی از مواقع لکنت زبان ممکن است

 

 

حاصل نارسائی ها و اختلالات دستگاه عصبی باشد و یا در مواردی نیز لکنت 

 

زبان از زمان کودکی بر اثربعضی ناهنجاریهای خفیف فیزیولوژیکی پدید آید .اما

 

آنچه که بیشتر در رابطه با لکنت همواره مورد توجه است مستله عامل روانی

 

 است. تحقیقات انجام شده نشان می دهد که کودکان مبتلا به لکنت غالبا به گونه

 

 ای در معرض فشارهای عاطفی روانی قرار داشته و عموما والدین مضطرب

 و عصبی داشته اند0

روشهای اصلاح و درمان لکنت

روشهای زبانی یا تلفظی: در این روش که بیشتر در مورد کودکان 7 ساله و به

 بالا به کار می رود توجه و تاکید بر اصلاح تلفظ و ازپروری ریتم تنفسی است.

روش دوجانبه و یا مکمل و یا روش تفکر و تلفظ: در این روش به بازپروری و

پرورش جنبه های دوگانه فکری وزبانی اهمیت فراوان داده می شود،این روش

 بیشتر در مورد کودکلن 3تا7 ساله استفاده می شود و معمولا نتایج ثمربخشی

 دارد.

روشهای روان درمانی:این روشها در مورد افرادی که دچار کشمکش های

 عاطفی و اختلالات روانی عصبی هستند به کار می رود وبرای کودکانی که د

ر سنین پایین هستند معمولا ثمربخش نمی باشد.

روشهای دارو درمانی:برخی معتقدند که یکی ازعوامل لکنت تنش ها واضطراب

وهیجانات عاطفی است، لذا داروهای آرامش بخش می تواند تا حدودی کودک را

اضطراب و هیجانات عاطفی دور بدارد.

رفتار درمانی: در این روش سعی بر اصلاح رفتارها و بالطبع تقلیل لکنت زبان

کودک است.

روش خود درمانگری: این روش که می تواند نوعی روش رفتار درمانی تلقی

 شود بر این اساس استوار است که فرد لکنتی با انگیزه قوی و ایجاد تغییرات

 لازم در زمینه بازخوردها و نگرش ها یش نسبت به لکنت خود با برنامه ای

 منظم و مشخص و به طور جدی و مصمم تلاش می کند که اختلالات گویایی

 خود را اصلاح کند.

 واقعیتهای دیگر لکنت زبان:

¨ الکنها حدود یک درصد جمعیت را تشکیل می دهند.

¨ فشار ونگرانی در کودک همیشه لکنت زبان را بیشتر می کند به همین دلیل

بسیاری از پیشنهادهای داده شده برای کاهش هرچه بیشتراین عوامل است مشکل،

دریافتن ریشه فشار و نگرانی است.

غالبا وقتی فشار کاهش می یابد سلاست طبیعی گفتار کودکان به طور معجزه

آسایی برمی گردد.این نوع بهبودی شاید به این حقیقت بستگی دارد که لکنت

زبان تعدادی از کودکان بدون درمان یا رسیدگی خاص و یا حتی با زندگی

 تحت شرایط اسفناک متوقف می شود.

¨ می دانیم که کثرت و شدت لکنت معمولا در زمان و محیط متفاوت تغییر می کند.

¨ گاهی کودک بدون اشکال صحبت می کند که این مورد معمولا و قتی است که

 با خودش یا حیوانات خانگی صحبت می کند و یا شعر می خواند.لکنت زبان

ممکن است برای مدت نسبتا طولانی کاملا از بین برود و مجددا، زمانی که

فشارهای عصبی و نگرانی افزایش یابد برگشت کند.

¨ بسیاری از روشهای مرسوم قدیمی در مورد لکنت زبان کمکی نمی کند.در

 حقیقت اگر نابجا به کار رود ممکن است مشکل را بدتر کند.گفتن(آرام حرف

بزن) یا (نفس عمیق بکش) و یا (آرام باش) نمونه پیشنهادهای غیر مفیدی است

 که به کودک داده می شود .وقتی به او می گویید:((دو مرتبه بگو)) ممکن

است جمله را بدون لکنت تکرار کند، اما کمکی برای مشکل اساسی نیست.

¨ مضرتر از اینها فرمانهایی است که با صدای بلند همراه با نگاههای خشونت

آمیز و یا تنبیه به کودک داده می شود از قبیل ((بس کن))، ((درست حرف

بزن)) یا ((اگر یک بار دیگر این طوری حرف بزنی بلایی سرت می آورم که

حرف زدن یادت برود)) این روشها از تصورات غلط در مورد ماهیت لکنت

زبان پایه گرفته است.

 

 

 

 

 گردآورنده:خانم فرشته گلشنی

کارشناس کلینیک مددکاری ریحانه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 
نقاشی راز گوی روان بچه ها
ساعت ۱:۳۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱۱/٢٤ 

 

نقاشی راز گوی روان بچه ها

 

شاید هنوز هم هستند کسانی که باور نکنند این نقاشی های ساده که کودکان شان

 می کشند الزاما بازی با خطوط و رنگ ها نیست . یا راهی برای انکه سرشان گرم شود

 و والدین ذوق کنند.                                              

  سالهاست که روانپزشکان بر اهمیت نقاشی آزادانه کودکان در بیان درونیات شان تاکید

کرده اند.

نقاشی گفتگوی غیر مستقیم کودک است و نوعی تنظیم اکتسابات دنیای بیرونی

کودک است.       

نقاشی کودکان از 3 سالگی معنا پیدا میکند و گویای هوش و عواطف و ارتباطات او در

زندگی است.

کودک برای استفاده از رنگها فقط تحت تاثیر احساسات و عواطف خود قرار دارد و مثلا

ممکن است چمن را بنفش رنگ نماید. بنابر این والدین و مربیان باید اجازه دهند کودک

 هر چه دوست دارد بکشد چون هم  می خواهد چمن را نشان دهد وهم از رنگ بنفش

خوشش می اید. زمانیکه کوچکترند به رنگهای زنده تر مثل قرمز نارنجی و صورتی

علاقمندند اما بزرگتر که می شوند رنگهای گروه ابی و سبز را می پسندند. کودکان در

کودکستان بیشتر از رنگهای گرم و تند استفاده می کنند ولی کودکانی که در خانه و

تحت نظارت شدید هستند رنگهای سرد را انتخاب می کنند که علت اصلی ان به

مشکلات عاطفی و روانی باز می گردد .

فقدان رنگ در تمام یا قسمتی از نقاشی نشانه ئ خلا عاطفی و گاهی دلیل بر گرایش

های ضد اجتماعی است .

کودکان سازگار در نقاشی هایشان به طور متوسط از پنج رنگ مختلف استفاده می

کنند و کودکان گوشه گیر یا انها که ارتباط با دنیای خارج را دوست ندارند از یک یا دو رنگ

بیشتر بهره نمی برند .

موضوعاتی که در نقاشی کودکان بیشتر دیده می شود عبارتند از خانه ،آدم، درخت

،خورشید ،ماه ، حیوانات و خانواده و لازم به ذکر است که جزییات نقاشی بستگی به

کودک دارد .

شکل آدمی که کودک می کشد بیش از هر چیز شکل خود یا درکی که از بدن وتمایلاتش

دارد را بیان می کند و حتی گودیناف نقاشی آدمک کامل و درست را نشانه ئ پختگی

فکری کودکان می داند.

نقاشی خانه و خانواده از همه مهمتر است.مثلا خورشید نماد مادر یا زندگی است و

خانه نماد پدر . البته عده ای از روانشناسان اطفال خورشید را نماد پدر یا بطور کلی

والدین می دانند.اگر خورشید پشت ابر تیره یا کوه باشد یا کم رنگ باشد یعنی والدین

وجودشان گرم و پر مهر نیست و اگر خورشید را قرمزپر رنگ یا سیاه بکشد به معنای

ترس شدید از پدر یا گاهی مادر است. 

ماه بیشتر نشانه نیستی است و بسیاری از کودکان آن را در نقاشی هایی که از قبر و

قبرستان می کشند بکار می گیرند.

چراغ یعنی عشق و محبت در زندگی و اگر خاموش باشد نشانه ی مرگ مادر است .

رود خانه جریان زندگی است .

دودکش نماد عاطفه در خانواده است.

اگر خانه سقف نداشت یعنی پدر نقش حمایت کننده را در خانه ندارد و پنجره و رنگ

آن نماد ارتباط ذهنی کودک با جهان خارج است .

در ورودی خانه نماد رفت و آمد های خانوادگی است و اگر کوجک باشد یعنی خانواده

کم رفت و آمد است و بالعکس .خانه بدون در ورودی درپنج تا هشت سالگی نشانه ئ

خجا لتی بودن و وابستگی شدید به مادر است و بعد از هشت سالگی نشانگر احساس

خود کوچک بینی و تنهایی است و در نو جوانی شرم و حیای زیاده از حد و احساسات

 گرایی رقیق و سطحی را نشان می دهد .

مدت زمانی که برای ترسیم هر یک از اجزای نقاشی صرف می کند و دقتی که در مورد

جزئیات بکار بسته می شود نیز دارای اهمیت است یا تمایل و حساسیتی که در

بازگشت به بخش معینی از نقاشی خود نشان می دهد.

 

جایگاه انتخابی کودک بر روی کاغذ جهت نقاشی

ناحیه ئ پایین صفحه ناحیه ئ غرایز بنیادی است و کودکان خسته و روان آزرده و افسرده

 بیشتر به این بخش گرایش دارند . بالای صفحه مطلوب آرمانگرا هاو رویا پرداز ها ست و

ناحیه ای برای گسترش تخیلات. سمت چب جایگاه گذشته است و در راست صفحه

آینده نقاشی می شود .اگر کودک خود را پایین تر یاکوچکتر از دیگران بکشد نشانه ی

اضطراب گناه کاری است و چه بسا تا حدی افراطی باشد که اصلا خودش را از نقاشی

حذف کند.

در آخر یادتان باشد که بعد از تمجید نقاشی اش از او بخوا هید که نقاشی اش را برایتان

 تعریف کند.

 

                             

 

   مقاله از دکتر مصطفی جلالی فخر    

                                                گرداورنده:خانم سمیه هداوند میرزایی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


کلمات کلیدی: روان ، روانپزشکان ، هوش ، ضد اجتماعی
 
اختلالات رفتاری
ساعت ٦:٥۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱۱/٩ 

 

اختلالات رفتاری

اختلالات هیجانی-رفتاری به شرایطی اشاره دارند که پاسخ هیجانی و رفتاری

 فرد در مدرسه با هنجارهای فرهنگی،سنی و قومی تفاوت داشته باشند به طوری

 که بر عملکرد تحصیلی فرد،مراقبت از خود،روابط اجتماعی،سازگاری

 فردی،رفتار در کلاس و سازگاری در محیط کار نیز تاثیر منفی گذارد.اختلالات

 هیجانی- رفتاری شامل پاسخهای قابل قبول کودک یا نوجوان به عوامل تنش

 زای محیطی نمیشوند. اختلالات هیجانی- رفتاری بر اساس داده هایی شناسایی

 می شوند که از منابع مختلف در مورد کارکرد هیجانی یا رفتاری گردآوری می

 شوند.این اختلالات باید دست کم در دو موقعیت متفاوت که یکی از آنها مدرسه

 است،تظاهر نماید.

اختلالات هیجانی-رفتاری می تواند به طور همزمان با سایر معلولیتها نیز موجود

 باشند.این اختلالات شامل کودکان یا نوجوان مبتلا به اسکیزوفرنی،اختلالات

 عاطفی یا اختلال سلوک،نقص توجه و ناسازگاری نیز می گردد «مجمع کودکان

 استثنائی،۱۹۹۱».  

طبقه بندی اختلالات رفتاری:

در مورداختلالات رفتاری تاکنون طبقه بندی واحدی ارائه نشده است وسیستم های

 طبقه بندی مختلف از سوی متخصصان مورد انتقاد قرار گرفته اند؛با وجود این،

 طبقه بندی اختلالات روانی به طورکلی واختلالات رفتاری به طورخاص می

 توانند در تشخیص،درمان وآموزش افراد مبتلا موثر باشند.

تحلیل عاملی یکی از روشهای پیچیده ی آماری است که به منظور طبقه بندی

 الگوهای رفتاری افراد با اختلالات رفتاری مورد استفاده قرار می گیرد.

برخی پژوهشگران اختلالات رفتاری را به دو دسته ی بزرگ تقسیم کرده اند:

 اختلالات رفتاری درون گرا و اختلالات رفتاری برون گرا. اختلالات رفتاری

 درون گرا شامل مواردی می شوند که با دنیای درونی فرد سروکار دارند، مانند

افسردگی و اضطراب که با تعارض های روانی وهیجانیهمراه است.اختلالات

 رفتاری برون گرا شامل مواردی است که با مشکلات فرد با دیگران ارتباط

دارد.

طبقه بندی دیگر اختلالات رفتاری

۱) اختلال سلوک: افراد مبتلا،مخرب،آزاردهنده،جنجال برانگیز و درپی جلب

توجه و خودنمایی هستند.

۲) پرخاشگری اجتماعی: سرقت، وفاداری به دوستان بزهکار، گریز از مدرسه

 وزیرپا گذاشتن ارزشهای اخلاقی،اجتماعی وقانون از ویژگی های افراد مبتلا

است.

۳) مشکلات مربوط به توجه و ناپختگی: تمرکز حواس افراد مبتلا بسیار اندک

 است.آنها بدون فکر به پرسشهای دیگران پاسخ می دهند.

۴) اضطراب-گوشه گیری: افراد مبتلا به آسانی برآشفته می شوند، حساس اند،

احساسات آنها به آسانی جریحه دار می شود و به طورکلی ترسو، مضطرب،

 افسرده و غمگین هستند.

۵) تحرک مفرط: افراد مبتلا خیلی کم استراحت می کنند،نمی توانند بدون جنب و

 جوش بنشینند،آرامش ندارند و بیش از حد پرحرفند.

 

شیوع اختلالات رفتاری

تخمین میزان شیوع اختلالات رفتاری به دلیل فقدان تعاریف معتبر و استاندارد و

 نیز ابزارهایی که بتوان به وسیله ی آنها این کودکان را شناسایی کرد بسیار

 دشوار است.بر طبق گزارشهای منتشر شده از سوی وزارت آموزش و پرورش

 آمریکا،اختلالات رفتاری در بین دختران کمتر از پسران شایع است.این مورد را

به چند عامل می توان نسبت داد:

۱) اختلالات رفتاری در دختران بیشتر درونی است. ولی مشکلات رفتاری

 پسران تظاهر بیرونی بیشتری دارند.

۲) شیوه های سنجش اختلالات هیجانی- رفتاری متناسب با جنسیت نیست و

 دختران و پسران هر دو به یک شیوه ارزیابی می شوند.

 

ویژگی دانش آموزان بااختلالات رفتاری

* دانش آموزان با اختلالات رفتاری در مقایسه با سایر کودکان استثنائی از

مهارت های اجتماعی کمتری در ارتباط با خود،خانواده،همتایان و معلمان

 برخوردارند. یکی از هدفهای عمده ی آموزش انفرای این دانش آموزان،رشد

 مهارتهای اجتماعی آنان است.وجود نقص در مهارت های اجتماعی،بیش از

 مشکلات تحصیلی موجب طرد دانش آموز از مدرسه می شود.

* شکست تحصیلی یکی از ویژگی های اساسی دانش آموزان با اختلالات

 رفتاری بدون توجه به توانایی های بالقوه ی ذهنی آنان است.بسیاری از آنان فاقد

 مهارت های خواندن و ریاضی اند. این دانش آموزان در موقیعت های آموزشی

 به طور مکرر شکست می خورند.

* دانش آموزان با اختلالات رفتاری در مقایسه با سایر دانش آموزان،ناتوانی

 تحصیلی بیشتری را تجربه می کنند.به طور کلی،میانگین نمرات این دانش

 آموزان در سطح دبیرستان از معدل نمرات دانش آموزان با سایر ناتوانیها کمتر

 است.

* دانش آموزان با اختلالات رفتاری ممکن است در بیان خود با استفاده از زبان

 کلامی با مشکلات بسیار مواجه شوند.آنها ممکن است مشکلات زبانی و یا

 تاخیر در رشد زبان و گفتار نشان دهند.

* اغلب کودکان با اختلالات رفتاری شدیدمشکلات ارتباطی بسیارشدید دارندو در

 برخی از موارد قادر به برقراری ارتباط با دنیای خارج نیستند.کودکان با

اختلالات رفتاری خفیف و متوسط نیز از زبان به شیوه ای نامناسب استفاده

میکنند. آنها معمولا ناسزاگویی می کنند وهیجانات خودرا به صورت کلامی بیان

می دارند.

 

* علت شناسی اختلالات رفتاری

شناسایی علل اختلالات رفتاری بسیار مشکل و پیچیده است چرا که این اختلالات

 را نمی توان به علتی منفرد نسبت داد.به طور کلی در شناسایی علل این گونه

اختلالات باید چند نکته مورد توجه قرار داد:

۱- در بروز آن مجموعه ای از عوامل دخالت دارند.

۲- تعیین علل آن ممکن است تحت تاثیر عواملی نظیر نگرش متخصصان نسبت

به علل رفتار انسان،تجربه های فردی و رشته ی تخصص آنان قرار گیرد.

۳- تعیین شناخت علل این اختلالات هنگامی سودمند است که به مداخله و

 پیشگیری موثر منجر گردد.

در سالهای متخصصان مختلف علل گوناگونی را در رابطه با اختلالات رفتاری

 مطرح نموده اند.اغلب این علل با توانایهای شناختی،ساختار بیولوژیکی خانواده

 و محیط زندگی فرد در ارتباطند. گروهی به عوامل بیولوژیکی و برخی دیگر به

 عوامل محیطی توجه بیشتری نموده اند.تحقیقات نشان داده اند که ترکیبی از

 عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز رفتار دخالت دارند.

* عوامل بیولوژیک:

پیشرفت علم در سالهای اخیر،اطلاعات بسیاری را در زمینه ی توازن پیچیده

 سیستم های بیولوژیکی فراهم نموده است.همچنین تاثیر عوامل بیولوژیکی در

 بروز اختلالات رفتاری با شواهد بیشتری مورد تاکید قرار گرفته است.در

 گزارش اخیر سازمان نظام پزشکی ایالات متحده آمریکا اهمیت نقش کارکرد

 اعصاب و مواد شیمیایی موجود درمغز در شناخت بیماری های روانی مورد

 تاکید قرارگرفته است.

* عوامل محیطی:

عوامل محیطی بسیاری بر رشد اختلالات رفتاری تاثیر می گذارند.وقایع زندگی

 کودک بر اعمال و رفتار او تاثیر دارند.عوامل فشارزای محیطی می توانند

 توازن مواد شیمیایی مغز را برهم زده و موجب بروز اختلال گردند.تظاهر

 افسردگی در کودک پس از جدایی والدین مثالی از تعامل رفتار،محیط و فشار

 روانی به شمار می آید. داج سه عامل را بری بروزاختلال سلوک و رفتارهای

 ضداجتماعی مطرح کرده است:

۱- وجود ناهماهمگی در تربیت اولیه کودک.

۲- وجود الگوهای پرخاشگری به هنگام ورود به مدرسه.

۳- طرد شدن کودک توسط همتایان.

شرایط زندگی،فقدان سیستم های حمایتی،فرهنگ،همتایان و مورد سوء استفاده

قرار گرفتن کودک از جمله عوامل محیطی محسوب می شوند که در بروز

 اختلالات رفتاری دخالت دارند.

* آموزش و درمان:

اغلب مداخله هایی که درکودکان و نوجوانان با اختلالات رفتاری صورت

 می گیرد، در چارچوب رویکردهای گوناگون قرار دارند.دارودرمانی، خانواده

درمانی، رفتار درمانی و گروه درمانی از جمله روشهایی هستند که در فرآیند

درمان اختلالات رفتاری مورد استفاده قرار می گیرند.

* برنامه درسی:

برنامه درسی دانش آموزان با اختلالات رفتاری،با توجه به نیازهای تحصیلی و

 رفتاری آنان انتخاب می شود.معلم باید در کنار برنامه درسی معمول

 مدرسه،برای ترمیم رفتارهای نامناسب دانش آموز نیز برنامه ریزی داشته

باشد.البته تنظیم برنامه درسی در کنار برنامه ترمیمی معلم را با چالش های بسیار

 مواجهه می سازد.میزان مشارکت معلم در این برنامه ها به نوع و محل آموزش

و تعداد دانش آموزان کلاس بستگی دارد.در مدارس عادی،برخی از دانش

آموزان در کلاس مرجع برنامه های ترمیمی را دریافت می کنند.در این صورت

مسئولیت این آموزش بر عهده ی معلم مرجع است.

* کودکان پیش دبستانی:

امروزه برای خردسالان با اختلالات رفتاری،سیستم های خدماتی گوناگونی 

درنظر گرفته شده اند.به طور کلی می توان این سیستم ها را به چهار دسته تقسیم

نمود:

۱) سیستم مبتنی برخانه  ۲) سیستم مبتنی بر خانه که توسط یک مرکز خاص بر

 آن نظارت می شود.          ۳) سیستم مبتنی بر خانه و مراکز خدماتی.

۴)سیستم مبتنی بر مراکز خدماتی.

* کودکان دبستانی:

کودکان با اختلالات رفتاری در سنین دبستان مشکلاتی با اطرافیان،مقررات

 مدرسه و کلاس و ابراز هیجانهای خود دارند.آنها همچنین در خواندن و

ریاضیات دارای عملکرد زیر متوسط می باشند و به همین دلیل به آموزش ویژه

به همراه مواد درسی خاصی نیاز دارند.زمان و چگونگی دریافت این خدمات به

 برنامه ریزی مدرسه و امکانات آن بستگی دارد.این کودکان ممکن است توسط

دانش آموزان بزرگتر از خود و یا دانش آموزان با پیشرفت تحصیلی بالا آموزش

 ببینند.

* نوجوانی:

نوجوانان با اختلالات رفتاری چالشهای بسیار زیادی را برای معلمان،متخصصان

بهداشت روانی و خانواده ها ایجاد می کنند و تعداد قابل توجهی از آنان ترک

 تحصیل می کنند.نوجوانان بزهکار تقریبا به طور دائم با مسئولان مدرسه و

 درمانگر چالش دارند.علاوه بر این افزایش تعداد بزهکار در جامعه مشکلات

 بسیار شدیدی را برای مدارس،معلمان،اعضای جامعه و حتی گروههای بزهکار

 ایجاد می کند.برنامه هایی که برای نوجوانان در نظر گرفته می شوند به طور

مستقیم در جهت کاهش رفتارهای خشونت آمیز آنان عمل می کنند،برنامه های

ویژه نوجوانان با اختلالات رفتاری،بر آموزش مهارتهای خاص و رشد روابط

 سالم با بزرگسالانی که مسئولیت نوجوانان را برعهده دارند متمرکز است.

  

 منبع: اختلات رفتاری -مولف:دکترشکوهی و دکترپروند.  

             تهیه و تنظیم: فرشته گلشنی-کارشناس کلینیک                       

                                                       

                                    


کلمات کلیدی:
 
10 نکته درباره ی دستشویی رفتن کودکان
ساعت ٦:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٦/۱٧ 

 

١٠ نکته درباره ی دستشویی رفتن کودکان

 

1- تحسین و پاداش:  در تمام مراحل آموزش تا حدامکان از کودک تعریف و تمجید

 نمایید . پوشیدن شلوارهایی که برایش جذاب است ،میتواند انگیزه خوبی برای خلاصی

 از پوشک و کهنه باشد. 

 

2- ثبات قدم و استمرار:  زمانی که اموزش کنترل ادرار و مدفوع شروع شد به هیچ

 دلیل آن را متوقف نسازید تا به نتیجه مشخصی برسید . نداشتن پشتکار کودک را گیج

 میکندوشما به هدف نمی رسید.

 

3- برقراری روال معین: تعجیل نکنید و بچه را هم به عجله وادار  ننمایید . پیش از

 ترک خانه وقت کافی برای دستشویی رفتن کودکان تان در نظر بگیرید و در هر فرصتی هم

این مساله را به آنان یادآوری کنید.

 

4- حد و حدود و خط قرمز:  آموزش را زودتر ازحد معمول شروع ننمایید زیرا باعث 

 طولانی شدن زمان فراگیری میشود و اگر به موقع آموزش را شروع کنید، دوره یادگیری

 کوتاهتر خواهد بود . در ضمن باید همواره به علایمی که آمادگی کودک شما را برای

آموزش نشان می دهند ، دقت داشته باشید . لگن را درون توالت قرار دهید . برای مدت

 کوتاهی نیزدر شب از کهنه و پوشک استفاده نمایید و پیش از اتمام آموزش،آنها را کنار

 نگذارید.

 

5- نظم:  زمانیکه فرزندتان کنترل دفع را از دست می دهد،اورا تنبیه نکنید. تثبیت رفتار

 صحیح با روش های مثبت ، اساس آموزش است. بطور حتم کودک را بعنوان آخرین کار

 پیش از خواب به دستشویی ببرید تا احتمال شب ادراری را کاهش دهید.

 

6- هشدارها: در دورهای که به بچه آموزش توالت رفتن می دهید بارها و بارهااز او

 بپرسید آیا نیاز به توالت رفتن را یاد گرفت، هراز چند گاه یک بار انجام دهید . همواره

 توجه داشته باشید که کودکان در صورت نیاز به دفع ادرار و مدفوع ، نمی توانند برای

 مدتی طولانی خود را کنترل کنند.

 

7- انتظارها:  برای کودکتان توضیح دهید ، نیاز به دفع چه احساسی است و به او

 بگویید و نشان دهید که در توالت چه کارهایی انجام می گیرد. اجازه دهیدف توالت رفتن

 شما و شستن دستها پس از اتمام کار را ببیند و همواره به آموزش بهداشت مربوط به این

 امر توجه خاصی نشان دهید.

 

8- محدودیت ها: اگر گاهی با شب ادراری مواجه شدید، موضوع را بیش از حد لازم

 بزرگ نکنید. اگر کودک از حضور دیگران هنگام دفع ادرار و مدفوع خجالت

 می کشد،شرایط دلخواه را برای او مهیا کرده و اقدام های لازم را به عمل آورید.

 

9- مسئولیت پذیری: تا زمانیکه فرزندتان پس از دفع به تنهایی نمی تواند خودش را

 تمیز کند ، به او کمک کنید اما باید این کمک برای مدت محدودی ادامه داشته باشد و به او

 یاداوری نمایید که پس از گذشت زمان مشخص، باید خودش به تنهایی این کار را انجام

 دهد.

 

10- آسودگی خیال وآرامش: توالت رفتن را به عنوان اتفاقی ساده وطبیعی در زندگی

 روز مره ، آ موزش داده و اظطراب یا احساس نامطبوع دیگری را به  کودک القا نکنید.

 

               

    

  منبع: هفته نامه ی سلامت شماره ی 229 

                                                              سمیه هداوند میزرایی

کارشناس مشاوره کلینیک مددکاری اجتماعی ریحانه

 

 

 


کلمات کلیدی:
 
بازگشت و تشکر از دوستان...........
ساعت ٢:٢٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/٥/٢٩ 

«من لم یشکر المخلوق،لم یشکر الخالق»

از تمامی دوستان وهمکاران عزیزکه قبول زحمت فرمودند و در مراسم مهمانی زائر خانه خدا حضور بهم رساندند و منت بر دیدگان امیدوارمان نهادند تقدیر و تشکر و امید است دعای خالصانه مان بدرقه راه زندگی شان باشد.

پیشاپیش فرا رسیدن ماه مبارک رمضان را به شما تبریک عرض می نمایم.

 

دل خوش از آنیم که حج می رویم          غافل از آنیم که کج می رویم     

کعبه به دیدار خدا می رویم                   او که همین جاست کجا می رویم

حج به خدا جز به دل پاک نیست            شستن غم از دل غمناک نیست

دین که به تسبیح و سر و ریش نیست    هر که علی گفت که درویش نیست

صبح به صبح در پی مکر و فریب             شب همه شب گریه و امن یجیب.

 


کلمات کلیدی: